Cái tên "Hồng Vành Khuyên" không bắt nguồn từ một loài chim hay sách vở, mà ra đời từ sự liên tưởng mộc mạc với chiếc khuyên tai bạc của các bà, các mạ người Tày, Nùng là một nét đẹp văn hóa gắn liền với giống hồng ăn quả cổ truyền đặc sản của vùng đất Văn Lãng, Lạng Sơn.
Nhiều người nghe đến hai chữ “vành khuyên” là đều liên tưởng:
“Đây là tên một loài chim mà, sao lại lấy đặt tên cho quả hồng?”.
Phải đến khi lên tận vùng biên giới Văn Lãng (Lạng Sơn), ngồi trong căn nhà đất trình tường của cộng đồng dân tộc Tày, Nùng, nghe người già trong bản giải thích thì mình mới hiểu hết ý nghĩa.
Ồ! Thì ra cái tên ấy sâu sắc đến như vậy.
Chú Nông cầm quả hồng tươi vừa bẻ trên cây xuống, chỉ vào phần đài hoa xòe rộng, ôm trọn lấy núm quả rồi cười bảo:
“Không phải tên con chim đâu cháu ơi! Cháu nhìn cái đài hoa này này, nó hằn sâu một vòng tròn rộng quanh núm quả, nhìn hệt như chiếc khuyên tai bạc mà các bà, các mạ người Tày, Nùng quê mình hay đeo từ thời con gái đấy!”
Hóa ra, cái tên “Hồng vành khuyên” không xuất phát từ sách vở, mà ra đời từ chính sự liên tưởng so sánh đầy yêu thương của người dân vùng cao với hình ảnh người phụ nữ bản địa vùng cao thật thà chất phác.
Càng về cuối vụ, khi quả hồng già ngả sang màu xanh vàng, vành khuyên trên núm quả lại càng hằn rõ, tròn trịa như một điểm nhấn duy nhất không lẫn đi đâu được của dòng hồng cổ Xứ Lạng.
Quả hái trên cây xuống, dù ngả màu vàng ươm nhưng đừng dại gì mà nhỡ miệng cắn thử một miếng là chát quéo cả lưỡi ngay đấy. Chú Nông bảo, muốn thưởng thức được cái vị ngon của nó, phải ngâm chìm trong nước sạch suốt 3 đến 4 ngày đêm, mỗi ngày thay nước đều đặn để quả nhả hết nhựa chát.
Đến khi vớt ra ráo nước, gọt vỏ rồi cắn một miếng hồng ngâm giòn sần sật, vị ngọt thanh tự nhiên và hương thơm dịu nhẹ tan ra nơi đầu lưỡi. Bổ đôi quả hồng ra, lòng quả màu vàng cam, bên trong còn hiện lên hình 8 vạch hoa văn trông thật đặc biệt.
