Khám phá nét đẹp rạng rỡ của Lễ hội Hồng Vành Khuyên 2026 tại xã Hoàng Văn Thụ, cùng câu chuyện về vệt 8 hoa văn độc đáo và hành trình nâng tầm sản vật biên cương đầy tự hào của người dân tộc Xứ Lạng.
Nhịp sống ở Bản Toòng những ngày vào thu này rộn ràng hơn hẳn. Hôm nay, mình có dịp tham dự Lễ hội Hồng Vành khuyên và Khai trương "Vườn sắc hồng biên cương" năm 2026 tại xã Hoàng Văn Thụ.
Đồng hành cùng mình là chị Phương một người con của Hà Nội lỡ yêu cái mộc mạc vùng cao, quyết tâm lên đây để khám phá nét đẹp văn hóa vùng biên cương. Bước chân vào không khí hội hè vui tươi, hòa cùng tiếng hát “Sắc hồng biên cương - rạng rỡ quê hương” vang vút giữa núi rừng, chị Phương cứ ngẩn ngơ mãi trước những gian hàng rực rỡ sắc màu, ở đây có rất nhiều sản phẩm nhưng nổi bật nhất có lẽ là Hồng Vành Khuyên vì đang là chính vụ và không khí hào hứng của cuộc thi "Gọt hồng đẹp".
Rời khỏi khu lễ hội nhộn nhịp, bọn mình tìm vào mô hình vườn hồng thông minh kiểu mẫu ở thôn Thống Nhất. Giữa khoảng sân rợp bóng mát, bọn mình gặp chú Nông người làm vườn gắn bó cả đời với giống hồng bản địa. Tay chú thoăn thoắt bấm hái những quả hồng trĩu cành còn vương nguyên lớp phấn tự nhiên.
Vệt 8 hoa văn kỳ lạ và tri thức ngàn đời
Nếu chỉ nhìn bên ngoài, quả hồng vành khuyên Lạng Sơn trông mộc mạc và chẳng có gì quá đặc biệt. Vỏ ngả sang sắc xanh vàng, dáng quả tròn dẹt với điểm nhấn rõ nhất là phần đài hoa hằn sâu thành một vành rộng quanh núm.
Nhìn chú cầm con dao nhỏ bổ đôi quả hồng ngâm vừa ráo nước, chị Phương mới thốt lên trầm trồ. Ngay giữa lòng quả màu vàng cam, hiện lên rõ hình 8 vạch xòe rộng như một bông hoa.
Chú Nông nhìn bọn mình cười, rồi nói:
"Đấy, hồng vành khuyên chuẩn giống cổ cắt ra phải thấy 8 cái vạch vàng trong này cháu ạ. Đây là vệt vết của hạt hồng xưa in lại. Quả nào cắt ra có đủ vạch thế này là ruột dẻo, ngọt thanh và giòn từ vỏ vào tận bên trong."
Chú bảo, giống hồng này thu hái từ cuối tháng 8 âm lịch, vỏ ngả vàng nhưng ngậm nguyên vị chát của mủ cây. Muốn ăn được vị ngọt thanh ấy, thì khi hồng hái xuống đem ngâm chìm trong nước sạch suốt 3 đến 4 ngày đêm, ngày nào cũng canh giờ thay nước mới để nhả sạch vị chát.
Thức quà biên cương và hành trình nâng tầm sản vật
Cắn một miếng hồng ngâm giòn sần sật, nghe tiếng xào xạc nhẹ trong khoang miệng, vị ngọt thanh đọng lại dịu dàng nơi đầu lưỡi mà không hề gắt cổ. Chị Phương vừa gật gù thưởng thức, vừa khen cái hậu vị mát lành khó tìm thấy ở phố thị.
Những câu chuyện về quả hồng vành khuyên không chỉ dừng lại ở món hồng ngâm truyền thống. Để giữ trọn vị ngọt tươi ngon ấy đi xa hơn, Bản Toòng chọn cách đồng hành cùng bà con bằng việc thu mua trực tiếp những quả hồng già to đạt chuẩn ngay tại vườn. Từ những trái hồng vành khuyên ngậm trọn nắng gió biên cương, qua đôi bàn tay gọt vỏ tỉ mỉ và chuỗi ngày hong gió, món hồng treo gió Lạng Sơn dẻo thơm, tươm mật đã ra đời. Quá trình chế biến hoàn toàn thủ công, tuyệt đối không sử dụng phẩm màu hay chất bảo quản, giữ trọn vị ngọt tự nhiên cùng lớp phấn đường kết tinh thuần túy.
Nhìn những giàn hồng treo vàng ươm đung đưa dưới hiên nhà, chị Phương thẫn thờ bảo: "Hóa ra thứ làm người ta say đắm không chỉ là vị ngọt, mà là cả tình yêu đất mộc mạc của người dân xứ Lạng." Quả hồng nhỏ bé nay không còn nằm lại ở núi rừng, mà đang mang theo bản sắc, sự nhẫn nại và khát vọng vươn xa của đồng bào Tày, Nùng đến mọi miền tổ quốc.